Kahramanmaraş Deprem Öncesi ve Sonrası: Şehirdeki Büyük Değişim
Kahramanmaraş'ta 6 Şubat depremleri sonrası yaşanan değişim, eski ve yeni fotoğraflarla ortaya çıktı. Şehirdeki yıkım ve yeniden yapılanma süreci devam...
Kahramanmaraş, 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen ve "asrın felaketi" olarak nitelendirilen depremlerin merkez üssü olması nedeniyle Cumhuriyet tarihinin en büyük yıkımlarından birini yaşadı. Akdeniz Bölgesi'nin bu kadim şehri, sarsıntıların ardından hem fiziksel yapısında hem de demografik dokusunda geri dönülemez izlerle karşı karşıya kaldı. Deprem öncesinde, 2023 yılı sonu verilerine göre 1 milyon 116 bin 618 kişilik bir nüfusa ev sahipliği yapan kentte, felaketin hemen ardından devasa bir göç dalgası yaşandı. Edinilen bilgilere göre, 429 bin 729 afetzede kara ve hava yoluyla şehri terk etmek zorunda kalırken, zaman içerisinde yaraların sarılmaya başlanmasıyla birlikte 312 bin 456 vatandaş memleketi Kahramanmaraş'a geri dönerek hayata yeniden tutunmaya çalıştı.
Depremin vurduğu ilk anlardan itibaren kentin merkezi noktaları olan Halil Ulubey ve çevresi, sarsıntının en şiddetli hissedildiği ve en çok hasarın oluştuğu bölgeler olarak kayıtlara geçti. Şehir genelinde yapılan incelemelerde 12 bin 980 binanın ya tamamen yıkıldığı ya da ağır hasarlı olduğu tespit edilerek acil yıkım kararları uygulandı. Uzmanlar, Maraş Ovası'na yerleşimin nispeten az olmasının, ovadaki yumuşak zemine rağmen can ve mal kaybını bir nebze olsun sınırladığını belirtiyor. Ancak son 30-40 yıldır kentin dağ eteklerine doğru genişlemesi ve bu bölgelerdeki yapılaşma yoğunluğu, depremin etkilerinin kentin her noktasında farklı şekillerde hissedilmesine yol açtı.
Arşiv Fotoğraflarıyla Şehrin Eski Hafızası
Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi Basın Yayın Birimi'nde görev yapan Sertaç Akkuş, kentin hafızasını tazelemek adına arşivindeki tarihi fotoğrafları sosyal medya üzerinden kamuoyuyla paylaştı. Yaklaşık 15-20 yıl öncesine ait olan bu kareler, depremin silip süpürdüğü sokakların, caddelerin ve meydanların eski ihtişamını gözler önüne seriyor. Özellikle kentin kalbi sayılan Trabzon Bulvarı, Azerbaycan Bulvarı ve Kıbrıs Meydanı gibi noktaların eski halleri, depremzede vatandaşlar arasında büyük bir hüzün ve özlem dalgasına neden oldu. Fotoğraflarda görülen o yoğun insan trafiği ve dükkanlarla bezeli caddeler, bugün yerini enkaz kaldırma çalışmaları sonrası oluşan geniş boşluklara bırakmış durumda.
Yıkımın Boyutu Havadan Görüntülendi
Helikopter ve dron yardımıyla çekilen görüntüler, depremin yarattığı tahribatın boyutlarını en çıplak haliyle ortaya koyuyor. Felaketin simge isimlerinden biri haline gelen Ebrar Sitesi ve çevresi, Hayrullah ve Şazibey mahalleleri gibi yerleşim yerlerinin eski ve yeni halleri arasındaki fark, kentin nasıl bir dönüşüm geçirdiğini kanıtlıyor. Eskiden binlerce insanın yaşadığı, çok katlı binaların yükseldiği bu mahalleler, şimdi ise devasa birer boşluk veya inşaat sahası görünümünde. Fotoğrafların sosyal medyada yayılmasıyla birlikte binlerce yorum yapıldı; vatandaşlar eski mahallelerini, komşularını ve kaybettikleri anılarını bu karelerde aradı.
Vatandaşların Gözünden Yeni Kahramanmaraş
Şehirde yaşamaya devam eden depremzedeler, yaşadıkları travmayı ve kentin değişimini anlatırken güçlük çekiyor. Depremzede vatandaşlardan Fahri Akkurt, kentin hızla ayağa kaldırılmasını beklediklerini ifade ederek, "Kendi evim de dahil olmak üzere her yer yıkıldı; tek isteğimiz yeni ve güvenli binaların bir an önce tamamlanarak bizlere teslim edilmesi" şeklinde konuştu. Bir diğer vatandaş Özgür Kaya ise yaşadığı şaşkınlığı şu sözlerle dile getirdi: "İnsanlar gerçekten elinden geleni yapıyor ancak eski ve yeni hali arasında o kadar büyük bir fark var ki, bazen bildiğim sokakları tanıyamıyorum, gideceğim yerleri bulmakta zorlanıyorum. Şehir adeta tanınmaz hale geldi."
Kentin Yeniden İnşası ve Gelecek Beklentileri
Kahramanmaraş'ta şu günlerde hummalı bir çalışma yürütülüyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile TOKİ koordinesinde yürütülen konut projeleri, şehrin yeni silüetini belirlemeye başladı. Rezerv alanlarda yükselen binalar, kentin dağ eteklerine doğru kayan yerleşim stratejisini daha da belirginleştiriyor. Yerel yönetimler ve merkezi hükümetin iş birliğiyle, kentin tarihi dokusunun korunarak modern ve depreme dayanıklı bir şehir inşa edilmesi hedefleniyor. Bundan sonraki süreçte, özellikle çarşı merkezinin yeniden canlandırılması ve esnafın kalıcı yerlerine geçmesi, kentin ekonomik döngüsünün tekrar sağlanması açısından kritik bir önem taşıyor.
Sosyal ve Psikolojik Etkilerin İyileştirilmesi
Sadece binaların değil, sosyal hayatın da yeniden inşası Kahramanmaraş için büyük bir önem arz ediyor. Göç eden vatandaşların geri dönüş oranının yüksek olması, şehrin aidiyet duygusunun ne kadar güçlü olduğunu gösterse de, altyapı ve sosyal donatı alanlarındaki eksiklikler halen devam ediyor. Kültürel etkinliklerin, parkların ve sosyal alanların hızla devreye alınması, özellikle çocukların ve gençlerin deprem psikolojisinden uzaklaşmasına yardımcı olacaktır. Kahramanmaraş, geçmişin hüzünlü fotoğraflarıyla bugünün inşaat sesleri arasında, küllerinden yeniden doğmaya çalışan bir şehir olarak mücadelesini sürdürüyor.
